वासिङ्टन डी.सी. — अमेरिकी नागरिकता र अध्यागमन सेवा (USCIS) ले एक नयाँ नीतिगत ज्ञापनपत्र (Policy Memo PM-602-0199) जारी गर्दै अमेरिकामा रहेका आप्रवासीहरूको लागि ग्रीन कार्ड (स्थायी बसोबास) आवेदन प्रक्रियामा ठूलो र दूरगामी प्रभाव पार्ने परिवर्तन गरेको छ। यस नयाँ नियम अनुसार, अब अमेरिकाभित्रै बसेर आफ्नो भिसा स्टाटस परिवर्तन गरी ग्रीन कार्ड लिने प्रक्रिया (Adjustment of Status - I-485) लाई सामान्य अधिकारको रूपमा नभई एक 'असाधारण सहुलियत' (Extraordinary Relief) को रूपमा मात्र प्रदान गरिनेछ।

यस नीतिको मुख्य सन्देश हो— अस्थायी भिसामा अमेरिका आएका व्यक्तिहरूले ग्रीन कार्ड प्राप्त गर्न चाहन्छन् भने, उनीहरूले साधारणतया आफ्नो गृह देश फर्केर त्यहाँस्थित अमेरिकी दूतावासमार्फत (Consular Processing) प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्नेछ।

के हो USCIS को नयाँ नियम र 'असाधारण परिस्थिति' ?

पहिलेका नियमहरूमा, यदि कुनै आवेदकले कानुनी मापदण्डहरू पूरा गर्थे भने, उनीहरूले अमेरिका भित्रैबाट ग्रीन कार्ड प्राप्त गर्नु सामान्य प्रक्रिया जस्तै थियो। तर नयाँ नीतिले यसलाई पूर्ण रूपमा परिवर्तन गरेको छ:

• 'असाधारण परिस्थिति' (Extraordinary Circumstances) को अर्थ: अब अमेरिका भित्रैबाट ग्रीन कार्ड पाउनको लागि आवेदकले आफ्नो कानुनी रेकर्ड सफा छ भनेर मात्र पुग्दैन। उनीहरूले आफू 'असाधारण परिस्थिति' मा रहेको र यो विशेष सहुलियत पाउन योग्य रहेको प्रमाणित गर्नुपर्नेछ। यसमा अमेरिकामा रहेका बलियो पारिवारिक सम्बन्ध, असाधारण पेशागत वा सामुदायिक योगदान, वा स्वदेश फर्कंदा आवेदक वा परिवारलाई हुन सक्ने गम्भीर मानवीय कठिनाइ (Hardship) जस्ता विशेष कारणहरू देखाउनुपर्ने हुन्छ।
• प्रमाणित गर्ने भार आवेदकमा: यो सहुलियत पाउन योग्य छु भनेर अधिकारीलाई विश्वस्त पार्ने सम्पूर्ण भार (Burden of proof) अब आवेदककै काँधमा हुनेछ। अध्यागमन अधिकारीहरूले कडा स्वविवेकीय अधिकार (Discretion) प्रयोग गर्दै केसको समग्र मूल्यांकन गरेर मात्र निर्णय लिनेछन्।
• मूल उद्देश्य: USCIS का प्रवक्ताका अनुसार, यो नियम कानुनको मूल भावनालाई स्थापित गर्न ल्याइएको हो। अस्थायी उद्देश्य (जस्तै: पढाइ वा घुमघाम) को लागि आएका व्यक्तिहरूको भ्रमण नै ग्रीन कार्डको पहिलो खुड्किलो बन्नुहुँदैन भन्ने कुरामा नीतिले जोड दिएको छ।

अमेरिकामा रहेका नेपाली समुदायमा यसको प्रत्यक्ष असर

यो नयाँ नीतिले अमेरिकामा बसोबास गरिरहेका हजारौं नेपालीहरू, विशेषगरी विद्यार्थी, पर्यटक, अस्थायी कामदार र TPS मा रहेकाहरूलाई गहिरो असर पुर्याउनेछ। यसका सम्भावित प्रभावहरू निम्न अनुसार छन्:

१. विद्यार्थी (F-1) र पर्यटक (B-1/B-2) भिसामा रहेका नेपालीहरू: अध्ययन वा भ्रमणका लागि अमेरिका आएका नेपालीहरूले पछि रोजगार (Employment-based) वा विवाह (Family-based) मार्फत अमेरिका भित्रैबाट ग्रीन कार्डको प्रक्रिया अघि बढाउने चलन निकै धेरै छ। तर अब, उनीहरूले 'असाधारण परिस्थिति' प्रमाणित गर्न नसकेमा ग्रीन कार्ड प्राप्त गर्न नेपाल नै फर्केर काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासबाट प्रक्रिया (Consular Processing) अघि बढाउनुपर्ने हुन्छ।

२. कामदार भिसा (H-1B, L-1, O-1) मा रहेका नेपालीहरू: नयाँ नीतिले H-1B जस्ता 'डुअल इन्टेन्ट' (दोहोरो मनसाय- अस्थायी रूपमा काम गर्ने र भविष्यमा स्थायी बसोबास गर्ने) भएका भिसालाई मान्यता दिएको छ। यसको अर्थ उनीहरूले अमेरिका भित्रैबाट आवेदन दिन पाउँछन्। यद्यपि, H-1B भिसा हुँदैमा अमेरिका भित्रैबाट ग्रीन कार्ड (I-485) स्वतः स्वीकृत हुन्छ भन्ने ग्यारेन्टी अब छैन। उनीहरूको आवेदनमा पनि USCIS का अधिकारीहरूले कडा स्वविवेकीय जाँच गर्नेछन् र आवेदकले आफ्नो योग्यता प्रमाणित गर्नुपर्ने हुन्छ।

३. TPS (Temporary Protected Status) मा रहेका नेपालीहरू: नेपालको विनाशकारी भूकम्पपछि धेरै नेपालीहरूले अमेरिकामा TPS सुविधा प्राप्त गरेका छन्। TPS बाट रोजगार वा अन्य माध्यम हुँदै ग्रीन कार्डमा जान खोज्ने नेपालीहरूले पनि अब यो नयाँ कडा मापदण्डको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ। असाधारण पारिवारिक वा मानवीय कारण नदेखाएसम्म उनीहरूलाई पनि नेपाल फर्केर प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने चुनौती आउन सक्छ।

४. मुख्य चुनौतीहरू र बढ्दो अनिश्चितता:

• समय र खर्चमा वृद्धि: नेपाल फर्केर दूतावासबाट प्रक्रिया गर्दा महिनौं वा वर्षौं लाग्न सक्छ। यसले गर्दा आवेदकको समय, उडान खर्च, र रोजगार गुम्ने जोखिम दुवै बढ्नेछ।
• पेन्डिङ केसहरूको अन्योल: हाल I-485 आवेदन दिइसकेर निर्णयको पर्खाइमा रहेका नेपालीहरूको हकमा यो नयाँ नियम कसरी लागू हुन्छ भन्ने पूर्ण रूपमा स्पष्ट भइसकेको छैन, जसले गर्दा समुदायमा ठूलो चिन्ता उत्पन्न गराएको छ।

USCIS को यो नयाँ नीतिले ग्रीन कार्ड प्राप्त गर्ने कानुनी बाटोलाई पूर्ण रूपमा बन्द त गरेको छैन, तर अमेरिका भित्रैबाट यो प्रक्रिया पूरा गर्ने बाटोलाई भने निकै साँघुरो र चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।

यस परिप्रेक्ष्यमा, अमेरिकामा रहेका सम्पूर्ण नेपाली आप्रवासीहरूले आफ्नो हालको भिसाको सर्तलाई कडाइका साथ पालना गर्नु अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ (जस्तै: अनुमति बिना काम नगर्ने, भिसाको म्याद नगुमाउने)। सामान्य गल्तीले पनि 'असाधारण परिस्थिति' प्रमाणित गरेर सहुलियत पाउने अवसर गुम्न सक्छ। आफ्नो स्टाटस परिवर्तन गर्न चाहने वा हाल प्रक्रियामा रहेका नेपालीहरूले समयमै आधिकारिक र अनुभवी अध्यागमन कानुन व्यवसायी (Immigration Attorney) सँग कानुनी परामर्श लिनु निकै लाभदायक हुनेछ।