ओमान सरकारले देशमा कार्यरत विदेशी श्रमिकको सामाजिक सुरक्षालाई थप सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण निर्णय गरेको छ। आगामी जुलाई २०, २०२६ देखि सार्वजनिक तथा निजी दुवै क्षेत्रमा कार्यरत विदेशी श्रमिकका लागि बिरामी बिदा (Sick Leave) तथा विशेष बिदा (Extraordinary Leave) सम्बन्धी बीमा योजना अनिवार्य रूपमा लागू गरिने भएको हो। यो व्यवस्था ओमानको सामाजिक सुरक्षा कोष (Social Protection Fund – SPF) ले जारी गरेको नयाँ निर्णयअनुसार लागू हुनेछ।

यस निर्णयसँगै ओमानमा कार्यरत हजारौं नेपालीसहित सबै योग्य विदेशी श्रमिक सामाजिक सुरक्षा प्रणालीको दायरामा आउनेछन्। श्रमिक बिरामी परे वा विशेष परिस्थितिका कारण लामो बिदा लिनुपर्ने अवस्था आएमा उनीहरूले कानुनअनुसार बीमाबाट लाभ प्राप्त गर्ने व्यवस्था हुनेछ।

सन् २०१९ देखि ओमानी नागरिकमा लागू, अब विदेशी श्रमिक पनि समेटिने

ओमानमा बिरामी बिदा तथा विशेष बिदा बीमा योजना सन् २०१९ देखि ओमानी नागरिकका लागि लागू हुँदै आएको थियो। यसअन्तर्गत सरकारी तथा निजी क्षेत्रका कर्मचारी, अस्थायी करारमा कार्यरत, तालिमरत कर्मचारी तथा केही सेवानिवृत्त श्रमिकसमेत समेटिएका थिए।

अब पहिलो पटक यही सुविधा विदेशी श्रमिकमा पनि विस्तार गरिएको हो। सामाजिक सुरक्षा कोषका अनुसार यस कदमको उद्देश्य देशमा कार्यरत सबै श्रमिकलाई समान सामाजिक सुरक्षा उपलब्ध गराउनु र श्रम बजारलाई अझ व्यवस्थित बनाउनु हो।

नेपाली श्रमिकलाई कसरी फाइदा पुग्छ?

ओमान नेपाली श्रमिकको प्रमुख वैदेशिक रोजगारी गन्तव्यमध्ये एक हो। हजारौं नेपाली निर्माण, उद्योग, होटल, सेवा, सरसफाइ, सुरक्षा तथा अन्य क्षेत्रमा कार्यरत छन्।

नयाँ व्यवस्थापछि कामका क्रममा बिरामी हुने, स्वास्थ्य समस्याका कारण केही समय काम गर्न नसक्ने वा कानुनले तोकेका विशेष अवस्थाका कारण बिदा लिनुपर्ने श्रमिकलाई बीमामार्फत आर्थिक तथा सामाजिक सुरक्षा प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसले विशेषगरी न्यून आय भएका विदेशी श्रमिकलाई ठूलो राहत पुग्ने श्रम विज्ञहरूको भनाइ छ।

कसले तिर्छ बीमाको रकम?

सामाजिक सुरक्षा कोषको व्यवस्थाअनुसार यस बीमा योजनाका लागि आवश्यक अतिरिक्त योगदान रोजगारदाताले तिर्नुपर्नेछ। यसका लागि कर्मचारीको तलबको १ प्रतिशत बराबर रकम रोजगारदाताले सामाजिक सुरक्षा कोषमा जम्मा गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। यसको भार श्रमिकमाथि नपर्ने उल्लेख गरिएको छ।

ओमान किन सुधार गर्दैछ श्रम नीति?

पछिल्ला केही वर्षयता ओमानले विदेशी श्रमिकसम्बन्धी श्रम नीति, सामाजिक सुरक्षा तथा श्रमिक अधिकारमा क्रमिक सुधार गर्दै आएको छ। श्रमिकको कल्याण, कानुनी संरक्षण तथा अन्तर्राष्ट्रिय श्रम मापदण्डअनुसार सामाजिक सुरक्षा प्रणाली विस्तार गर्ने उद्देश्यले विभिन्न सुधारात्मक कार्यक्रम अघि बढाइएका छन्।

नयाँ बीमा योजना पनि त्यही सुधार कार्यक्रमअन्तर्गतको एक महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।

नेपाली श्रमिकले के गर्नुपर्छ?

ओमानमा कार्यरत नेपाली श्रमिकले आफ्नो रोजगार सम्झौता, बीमा तथा सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी विवरण रोजगारदाता वा सम्बन्धित मानव स्रोत (HR) विभागबाट बुझ्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ। साथै नयाँ व्यवस्था कार्यान्वयन भएपछि आफ्नो नाम बीमा प्रणालीमा समावेश भएको छ कि छैन भन्ने विषय पनि सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताइएको छ।

श्रम अधिकारसम्बन्धी जानकारहरूका अनुसार यस्तो सामाजिक सुरक्षा व्यवस्थाले श्रमिकलाई आर्थिक राहत मात्र होइन, स्वास्थ्य उपचार र रोजगारीको स्थायित्वमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।

ओमान सरकारले लागू गर्न लागेको यो नयाँ व्यवस्था विदेशी श्रमिकको अधिकार संरक्षणका दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिएको छ। यसबाट ओमानमा कार्यरत हजारौं नेपाली श्रमिकले प्रत्यक्ष रूपमा लाभ लिन सक्ने विश्वास गरिएको छ।