नेपाली श्रमिकका लागि प्रमुख वैदेशिक रोजगारी गन्तव्य बनेको मलेसियामा श्रम बजारको अर्को गम्भीर चुनौती सार्वजनिक भएको छ। सरकारी तथ्याङ्कलाई उद्धृत गर्दै अर्थशास्त्रीहरूले मलेसियामा करिब १९ लाख ६० हजार (१.९६ मिलियन) स्नातक तथा डिप्लोमा उत्तीर्ण नागरिक आफ्नै योग्यता र सीपअनुसारको रोजगारी नपाएर कम दक्षता आवश्यक पर्ने काम गर्न बाध्य भएको बताएका छन्।

मलेसियाको तथ्याङ्क विभाग (Department of Statistics Malaysia) का अनुसार गत वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्म रोजगारमा रहेका स्नातक तथा डिप्लोमा धारकमध्ये ३५.५ प्रतिशत व्यक्ति आफ्नो शैक्षिक योग्यता र सीपसँग मेल नखाने काममा संलग्न थिए। यो अवस्थालाई ‘स्किल-सम्बन्धी अन्डरइम्प्लोइमेन्ट (Skill-related Underemployment)’ भनिन्छ।

अर्थशास्त्री तथा पूर्व विश्वविद्यालय प्राभोस्ट जेफ्री विलियम्सका अनुसार मलेसियामा वास्तविक समस्या बेरोजगारी होइन, योग्यताअनुसारको रोजगारीको अभाव हो। उनका अनुसार विश्वविद्यालयबाट स्नातक भएपछि धेरै युवाले अध्ययनसँग सम्बन्धित काम नपाएर उपलब्ध जुनसुकै रोजगारी स्वीकार गर्न बाध्य भएका छन्।

बेरोजगारी कम, तर समस्या अझ गम्भीर

तथ्याङ्कले सन् २०२४ मा मलेसियाको स्नातक बेरोजगारी दर ३.२ प्रतिशत मात्र रहेको देखाउँछ। तर विशेषज्ञहरूका अनुसार यो तथ्याङ्कले वास्तविक अवस्था देखाउँदैन, किनभने अधिकांश युवाले बेरोजगार बस्नुभन्दा कम तलब र कम सीप आवश्यक पर्ने काम रोजिरहेका छन्। त्यसैले अन्डरइम्प्लोइमेन्ट नै अहिलेको ठूलो चुनौती बनेको उनीहरूको भनाइ छ।

नेपाली श्रमिकका लागि किन महत्त्वपूर्ण?

मलेसिया विगत दुई दशकदेखि नेपाली श्रमिकको प्रमुख वैदेशिक रोजगारी गन्तव्य हो। उत्पादन उद्योग, इलेक्ट्रोनिक्स, निर्माण, सुरक्षा, कृषि तथा सेवा क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा नेपाली कार्यरत छन्।

स्थानीय उच्चशिक्षित जनशक्ति नै योग्यताअनुसारको रोजगारी नपाइरहेको अवस्थामा विदेशी श्रमिक भने मुख्य रूपमा श्रमप्रधान क्षेत्रमा केन्द्रित छन्। यसले नेपाली श्रमिकको तत्काल रोजगारीमा प्रत्यक्ष असर नगरे पनि मलेसियाको श्रम बजार दीर्घकालीन रूपमा परिवर्तन भइरहेको संकेत गर्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार भविष्यमा मलेसियाले उच्च दक्षतायुक्त रोजगारी सिर्जना गर्न नसके श्रम बजारमा प्रतिस्पर्धा बढ्न सक्छ भने सरकारले विदेशी श्रमिकसम्बन्धी नीति थप कडाइ गर्ने सम्भावना पनि रहन्छ।

किन भइरहेको छ यस्तो अवस्था?

जेफ्री विलियम्सका अनुसार विश्वविद्यालयले स्नातक उत्पादन गरिरहे पनि अर्थतन्त्रले त्यति धेरै उच्चस्तरीय रोजगारी सिर्जना गर्न सकेको छैन। परिणामस्वरूप धेरै युवाले आफ्नो योग्यता भन्दा तलका काम स्वीकार गर्नुपरेको छ। उनले विश्वविद्यालयको सफलता केवल रोजगारी पाएको प्रतिशतबाट होइन, विद्यार्थीले आफ्नो योग्यताअनुसारको काम पाए कि पाएनन् भन्ने आधारमा मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने बताएका छन्।

उनका अनुसार कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), गिग अर्थतन्त्र र साना उद्यमको विस्तारसँगै श्रम बजारको स्वरूप परिवर्तन भइरहेकाले उच्च शिक्षाले पनि त्यसअनुसार आफूलाई ढाल्न आवश्यक छ।

नेपालीका लागि सन्देश

श्रम विज्ञहरूका अनुसार मलेसिया जाने नेपालीले केवल रोजगारीको अवसर मात्र होइन, सीप विकास र दीर्घकालीन करिअरको सम्भावनालाई पनि ध्यान दिनुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय श्रम बजार तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेकाले प्राविधिक सीप, भाषा दक्षता र बहु-सीप भएका श्रमिकको माग भविष्यमा अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मलेसियाको पछिल्लो तथ्याङ्कले श्रम बजारमा रोजगारीको संख्या मात्र होइन, रोजगारीको गुणस्तर पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुने सन्देश दिएको छ।