दक्षिण कोरियामा आप्रवासी श्रमिकमाथि दुर्व्यवहारका उजुरी ६ गुणाले बढे, नेपाली श्रमिक पनि सचेत रहन आग्रह

काठमाडौं। नेपाली श्रमिकको प्रमुख वैदेशिक रोजगार गन्तव्यमध्ये एक दक्षिण कोरियामा विदेशी श्रमिकमाथि हुने दुर्व्यवहारसम्बन्धी उजुरी उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। दक्षिण कोरियाको न्याय मन्त्रालयका अनुसार विदेशी श्रमिकका लागि सुरु गरिएको नयाँ मानवअधिकार सहायता तथा उजुरी प्रणाली सञ्चालनमा आएपछि उजुरीको संख्या एक महिनामै अघिल्लो औसतको तुलनामा ६ गुणाभन्दा बढी पुगेको छ।

दक्षिण कोरियाको न्याय मन्त्रालयले विदेशी नागरिकमाथि हुने मानवअधिकार उल्लंघन, तलब नपाउने, कार्यस्थलमा हुने हिंसा, यौन दुर्व्यवहार तथा अन्य श्रम शोषणका घटनाको सहज रूपमा जानकारी दिन '१३४५ इमिग्रेसन कन्ट्याक्ट सेन्टर' अन्तर्गत विशेष सेवा सञ्चालनमा ल्याएको थियो। यो सेवा सुरु भएको पहिलो महिनामै १४२ वटा उजुरी दर्ता भएका छन्, जबकि यसअघि मासिक औसत उजुरी संख्या २२ मात्रै थियो। मन्त्रालयले यसलाई विदेशी श्रमिकले अब सरकारी संयन्त्रमाथि बढ्दो विश्वास देखाउन थालेको संकेतका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

नयाँ सेवा २० भाषामा उपलब्ध गराइएको छ, जसमार्फत विदेशी श्रमिकले आफ्नै भाषामा उजुरी दर्ता गर्न, कानुनी परामर्श लिन तथा सम्बन्धित सरकारी निकायसम्म आफ्नो समस्या पुर्‍याउन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। न्याय मन्त्रालयले सामाजिक सञ्जालमार्फत पनि उजुरी दिने नयाँ माध्यम सुरु गरेको जनाएको छ, जसले गर्दा सहायता लिन अझ सहज भएको छ।

दक्षिण कोरिया सरकारले पछिल्ला महिनाहरूमा विदेशी श्रमिकको अधिकार संरक्षणलाई प्राथमिकतामा राख्दै विभिन्न सुधारका कार्यक्रम अघि बढाइरहेको छ। जुन महिनादेखि आप्रवासी मानवअधिकार तथा अधिकार संरक्षणसम्बन्धी छुट्टै टोली गठन गरिएको छ। यस टोलीले श्रमिकमाथि हुने दुर्व्यवहारको अनुसन्धान, पीडितलाई कानुनी सहायता, परामर्श तथा सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ।

यसअघि पनि दक्षिण कोरियाको श्रम मन्त्रालयले विदेशी श्रमिकमाथि भएको कुटपिट, कार्यस्थलमा हुने दुर्व्यवहार तथा श्रम कानुन उल्लंघनका घटनामा विशेष अनुगमन र कडा कारबाही सुरु गरेको थियो। साथै विदेशी श्रमिकको मानवअधिकार संरक्षणका लागि नयाँ कार्ययोजना लागू गर्दै कार्यस्थलमा हुने हिंसा, तलब रोक्का, दुर्व्यवहार तथा असुरक्षित कामको अवस्थाविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अपनाइएको जनाएको छ।

दक्षिण कोरिया नेपाली श्रमिकको आकर्षक रोजगारी गन्तव्यमध्ये एक हो। विशेषगरी रोजगार अनुमति प्रणाली (EPS) मार्फत हरेक वर्ष हजारौं नेपाली उत्पादन, कृषि, उत्पादन उद्योग तथा अन्य क्षेत्रमा काम गर्न दक्षिण कोरिया पुग्ने गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा त्यहाँ कार्यरत नेपाली श्रमिकले पनि कुनै प्रकारको श्रम शोषण, तलब नपाउने, कार्यस्थलमा हिंसा वा अन्य मानवअधिकार उल्लंघनको अवस्था आएमा सम्बन्धित सरकारी संयन्त्रमार्फत उजुरी दिन सक्ने वातावरण विस्तार हुँदै गएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार उजुरीको संख्या बढ्नु मात्रै दुर्व्यवहार बढेको संकेत नभई, पहिले लुकाइने वा उजुरी नपुग्ने घटनाहरू अब सरकारी निकायसम्म पुग्न थालेको पनि हुन सक्छ। त्यसैले दक्षिण कोरियामा कार्यरत नेपाली श्रमिकले आफ्नो अधिकारबारे जानकारी राख्नु, समस्या परे आधिकारिक निकायसँग सम्पर्क गर्नु तथा अनौपचारिक माध्यमको सट्टा सरकारी सहायता प्रणाली प्रयोग गर्नु आवश्यक रहेको उनीहरूको सुझाव छ।