अमेरिकाबाट नेपाली डिपोर्टमा उल्लेख्य कमी, जुनमा वर्षकै कम ९ जना मात्रै

अमेरिकाबाट नेपाल डिपोर्ट हुने नेपाली नागरिकको संख्या जुन महिनामा उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ। अध्यागमन विभागको तथ्यांकअनुसार सन् २०२६ को जुन महिनामा अमेरिकाबाट जम्मा ९ जना नेपाली मात्रै नेपाल फर्काइएका छन्। यो संख्या यस वर्षकै सबैभन्दा कम हो।

विभागका अनुसार डिपोर्ट भएकामध्ये ७ जना पुरुष र २ जना महिला रहेका छन्। उनीहरूमध्ये ५ जना अमेरिकाले जारी गरेको इमर्जेन्सी ट्राभल डकुमेन्टमार्फत नेपाल आएका हुन् भने बाँकी ४ जना वैध नेपाली राहदानीसहित फर्किएका छन्।

यद्यपि, संख्या घटे पनि अध्यागमन तथा आप्रवासन क्षेत्रका विज्ञहरूले अमेरिकामा कानुनी हैसियत गुमाएका नेपालीका लागि जोखिम अझै कायम रहेको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार एसाइलम आवेदन अस्वीकृत भएका, भिसाको अवधि सकिएपछि गैरकानुनी रूपमा बसिरहेका वा कानुनी हैसियत कायम राख्न नसकेका नेपालीहरू अझै पनि डिपोर्टको उच्च जोखिममा छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएपछि अमेरिकाले अध्यागमन नीतिलाई थप कडा बनाएको छ। जनवरी २०, २०२५ देखि लागू गरिएको नीतिअनुसार अन्तिम निष्कासन आदेश पाएका, भिसा ओभरस्टे गरेका तथा एसाइलम अस्वीकृत भएका आप्रवासीमाथि विशेष निगरानी राख्दै देशनिकाला गर्ने अभियानलाई निरन्तरता दिइएको छ।

यसको प्रभाव सन् २०२६ को सुरुआती महिनामै देखिएको थियो। जनवरीमा मात्रै १०१ जना नेपाली अमेरिकाबाट डिपोर्ट भएका थिए। तीमध्ये एकै दिन चार्टर फ्लाइटमार्फत ८० जना काठमाडौं ल्याइएका थिए। फेब्रुअरीमा ९५ जना र मार्चमा ४३ जना नेपाली डिपोर्ट भए।

अप्रिल महिनामा पनि अमेरिकाले एउटै चार्टर फ्लाइटमार्फत ४५ जना नेपालीलाई नेपाल फर्काएको थियो। त्यसपछि भने अवस्था केही परिवर्तन देखियो। मे महिनामा १५ जना नेपाली नियमित व्यावसायिक उडानमार्फत नेपाल फर्काइए भने कुनै पनि चार्टर फ्लाइट प्रयोग गरिएन। जुन महिनामा डिपोर्ट हुने संख्या अझ घटेर ९ जनामा सीमित रह्यो र यो महिनामा पनि चार्टर फ्लाइट सञ्चालन भएन।

चार्टर फ्लाइट रोकिनुको कारण अमेरिकी प्रशासनले सार्वजनिक गरेको छैन। यद्यपि, अध्यागमन अधिकारीहरूले उच्च जोखिम मानिएका देशका आप्रवासीमाथि कडा सुरक्षा जाँच र कानुनी प्रक्रिया भने यथावत् रहेको बताएका छन्।

जुन महिनामा डिपोर्ट भएका ५ जना नेपालीले अमेरिकामा आफ्नो कानुनी हैसियत नवीकरण गर्न नसकेपछि इमर्जेन्सी ट्राभल डकुमेन्टमार्फत फर्किनुपरेको खुलेको छ। वैध नेपाली राहदानी भएका ४ जनाले भने विभिन्न कानुनी प्रक्रिया अपनाए पनि अन्ततः अमेरिकाबाट निष्कासन हुनुपरेको बताएका छन्।

अमेरिकी अध्यागमन निकायले विशेषगरी भिसाको म्याद नाघेका, काम गर्ने अनुमति उल्लंघन गरेका तथा एसाइलमसम्बन्धी सबै कानुनी विकल्प समाप्त भएका व्यक्तिलाई प्राथमिकतामा राखेर देशनिकाला गर्ने नीति अपनाइरहेको छ।

पछिल्लो तथ्यांकअनुसार हालै डिपोर्ट भएका अधिकांश नेपाली दाङ, रुकुम, सल्यान र बाँके जिल्लाका रहेको जनाइएको छ। उनीहरूमध्ये धेरैजसो सुरुमा विनाभिसा विभिन्न मार्ग प्रयोग गर्दै अमेरिका पुगेका थिए।

अमेरिकामा रहेका नेपाली समुदायका लागि अर्को ठूलो चुनौती अस्थायी सुरक्षित स्थिति (टीपीएस) को अन्त्य पनि बनेको छ। नेपालका लागि लागू गरिएको टीपीएस अगस्ट २०२५ मा समाप्त भएपछि हजारौं नेपालीले वर्क परमिट र अस्थायी कानुनी सुरक्षा गुमाएका थिए। त्यसपछि डिपोर्ट हुने नेपालीको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको थियो।

सन् २०२५ को नोभेम्बरमा ८० जना र डिसेम्बरमा ९८ जना नेपाली अमेरिकाबाट डिपोर्ट भएका थिए। डिसेम्बरमा मात्रै एकै दिन ७५ जना नेपालीलाई चार्टर फ्लाइटमार्फत नेपाल पठाइएको थियो।

अध्यागमन विभागका अनुसार सन् २०२५ मा पनि डिपोर्टको संख्या महिनाअनुसार उतारचढावपूर्ण रहेको थियो। जनवरीमा ६, फेब्रुअरीमा १८, मार्चमा ३२, अप्रिलमा २६, मेमा ५८, जुनमा ४२, जुलाईमा १७, अगस्टमा १६, सेप्टेम्बरमा ५३ र अक्टोबरमा ३८ जना नेपाली अमेरिकाबाट फर्काइएका थिए।

यस्तै, अमेरिकाका विभिन्न अदालतका पछिल्ला फैसलाले आप्रवासनसम्बन्धी कानुनी प्रक्रिया थप जटिल बनाएको कानुनी विज्ञहरूको भनाइ छ। विशेषगरी नाइन्थ सर्किट कोर्ट अफ अपिलका निर्णयले एसाइलम तथा अपिल प्रक्रियामा रहेका आप्रवासीलाई थप चुनौती थपेको उनीहरूको विश्लेषण छ।

यसैबीच, डाइभर्सिटी भिसा कार्यक्रममार्फत अमेरिका जाने तयारीमा रहेका नेपालीहरूले पनि ढिलाइको सामना गरिरहेका छन्। जुलाई २०२६ को भिसा बुलेटिनअनुसार भिसा उपलब्धताको गति सुस्त रहेकाले प्रक्रिया अझै लम्बिने संकेत देखिएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार जुन महिनामा डिपोर्ट हुने नेपालीको संख्या घटेको भए पनि यसलाई अमेरिकी अध्यागमन नीति खुकुलो भएको संकेतका रूपमा बुझ्न नहुने बताउँछन्। अमेरिकामा सुरक्षित कानुनी हैसियतबिना बसिरहेका नेपालीहरू अझै पनि जुनसुकै बेला डिपोर्ट हुन सक्ने जोखिममा रहेको उनीहरूको निष्कर्ष छ।