युरोपमा गर्मीको कहर, एक सातामै १० हजारभन्दा बढीको मृत्यु

युरोपमा जुन महिनाको अन्तिम साता परेको भीषण गर्मीका कारण एक सातामै १० हजारभन्दा बढी अतिरिक्त मृत्यु भएको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। युरोपेली मृत्यु निगरानी सञ्जाल ‘युरोमोमो’ (EuroMOMO) को पछिल्लो तथ्यांकअनुसार जुन २२ देखि २८ तारिखसम्म २७ युरोपेली देशमा १० हजार ६५० अतिरिक्त मृत्यु दर्ता भएका छन्। स्वास्थ्य तथा जलवायु विज्ञहरूले यसको प्रमुख कारण अभूतपूर्व गर्मी र मानव सिर्जित जलवायु परिवर्तनलाई मानेका छन्।

तथ्यांकअनुसार मृत्यु हुनेमध्ये ९ हजारभन्दा बढी ६५ वर्ष वा सोभन्दा माथिका ज्येष्ठ नागरिक रहेका छन्। अत्यधिक तापक्रमका कारण हीट स्ट्रोक, मुटुसम्बन्धी समस्या, श्वासप्रश्वासका रोग तथा अन्य दीर्घरोग भएका व्यक्तिमा जटिलता बढ्दा मृत्यु संख्या असामान्य रूपमा बढेको जनाइएको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार सो अवधिमा अन्य कुनै ठूलो महामारी वा स्वास्थ्य संकट नदेखिएकाले अत्यधिक गर्मी नै अतिरिक्त मृत्युको मुख्य कारण रहेको निष्कर्ष निकालिएको छ।

फ्रान्स र बेल्जियममा सबैभन्दा धेरै अतिरिक्त मृत्यु दर्ता भएको छ। विशेषगरी बेल्जियममा सन् २००० देखि तथ्यांक संकलन सुरु भएयताकै सबैभन्दा घातक गर्मीको लहर यस वर्ष देखिएको जनाइएको छ। बेलायतमा पनि मे र जुन महिनाको गर्मीका कारण करिब २ हजार ७ सय जनाको मृत्यु भएको प्रारम्भिक अध्ययनले देखाएको छ, जसमध्ये झण्डै ४२ प्रतिशत मृत्यु जलवायु परिवर्तनका कारण बढेको तापक्रमसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूको निष्कर्ष छ।

विज्ञानसम्बन्धी अध्ययनमा संलग्न अनुसन्धानकर्ताहरूले यस्तो स्तरको गर्मी मानव सिर्जित जलवायु परिवर्तनबिना सम्भव नहुने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि, हरितगृह ग्यास उत्सर्जन र बदलिँदो मौसम प्रणालीका कारण युरोपमा गर्मीका लहरहरू अझ तीव्र, लामो र घातक बन्दै गएका छन्।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले पनि आगामी साताहरूमा युरोपका विभिन्न क्षेत्रमा पुनः उच्च तापक्रमको सम्भावना रहेकाले विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ। विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका, गर्भवती महिला तथा दीर्घरोगीलाई अत्यधिक गर्मीबाट जोगाउन स्वास्थ्य निकायहरूले चेतावनी दिएका छन्।

यो समाचार युरोपमा अध्ययन, रोजगारी वा बसोबास गरिरहेका नेपालीका लागि पनि महत्वपूर्ण छ। स्पेन, फ्रान्स, जर्मनी, बेल्जियम, इटाली, नेदरल्यान्ड्स, पोर्चुगल, स्विडेन, फिनल्यान्डलगायतका देशमा रहेका नेपालीले गर्मीको समयमा स्वास्थ्य सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ। अत्यधिक गर्मीमा लामो समय बाहिर काम नगर्ने, पर्याप्त पानी पिउने, प्रत्यक्ष घामबाट जोगिने र स्वास्थ्यमा समस्या देखिए तत्काल स्थानीय स्वास्थ्य सेवाको सहायता लिन आग्रह गरिएको छ।

जलवायु विज्ञहरूका अनुसार पछिल्ला केही वर्षयता विश्वभर तापक्रम नयाँ–नयाँ कीर्तिमान बनाइरहेको छ। त्यसको प्रत्यक्ष असर मानव स्वास्थ्य, कृषि, ऊर्जा, यातायात तथा समग्र जनजीवनमा देखिन थालेको छ। युरोपमा भएको यो घटनालाई भविष्यमा अझ गम्भीर जलवायु जोखिमको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।