इरान र चीनबिच सैन्य सम्झौता, पाकिस्तान हुँदै मिसाइल आपूर्तिको योजना

तेहरान। अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धका बिच आफ्नो प्रतिरक्षा प्रणालीलाई पुनर्गठित गरिरहेको इरानले केही साताभित्रै चीनमा बनेका काँधमा राखेर हानिने हवाई प्रतिरक्षा मिसाइल लन्चर प्राप्त गर्ने भएको छ। 

यस सम्झौतासँग जानकार तीन स्रोतहरूले रोयटर्सलाई दिएको जानकारीअनुसार इरानले चीनबाट करिब ४०० वटासम्म यस्ता मिसाइल लन्चरहरू प्राप्त गर्न लागेको हो।

अमेरिका र इजरायलसँगको युद्ध सुरु भएपछि तेहरानले आफ्नो छोटो दूरीको हवाई प्रतिरक्षालाई बलियो बनाउनका लागि गरेको यो अहिलेसम्मकै ठूलो प्रयास हो। यस युद्धका क्रममा इरानका सैन्य स्थल तथा रणनीतिक पूर्वाधारहरू सुरक्षा गर्न आफ्नो क्षमतामा कमजोरी रहेको उजागर भएको थियो।

स्रोतका अनुसार ६ करोडदेखि ७ करोड अमेरिकी डलर बराबरको यस सम्झौताअन्तर्गत चीनमा निर्मित ‘क्युडब्ल्यु-१२’ र ‘एफएन-१६’ मिसाइलसहित ३०० देखि ४०० वटासम्म मान-पोर्टेबल एयर डिफेन्स सिस्टम (म्यानप्याड्स) खरिद गरिँदै छ। यो सम्झौता हङकङमा रहेको ‘झोङचिङ बाओसाङ इन्टरनेसनल इन्भेस्टमेन्ट’ नामक कम्पनीमार्फत गरिएको हो। उक्त कम्पनीले इरानी पक्ष र चिनियाँ आपूर्तिकर्ताबिच मध्यस्थकर्ताको काम गरेको स्रोतले जनाएका छन्।

महिनौँदेखि जारी द्वन्द्वमा अमेरिका र इजरायलले इरानको मिसाइल, ड्रोन र हवाई प्रतिरक्षा कार्यक्रमहरूसँग सम्बन्धित संरचनाहरूमा प्रहार गरेका थिए। जवाफमा तेहरानले पनि ब्यालिस्टिक मिसाइल र ड्रोनहरू प्रहार गरेको थियो। यस द्वन्द्वले अत्याधुनिक विमान र सटिक मार्गनिर्देशित हतियारहरूविरुद्ध स्थायी सैन्य स्थलहरूको रक्षा गर्न कठिन हुने देखाएको छ।

वासिङ्टनले गत शनिबार दुई साता लामो बमबारी अचानक स्थगित गरेको थियो। तर पाँच महिना लामो द्वन्द्व अन्त्य गर्नका लागि वार्ता सफल नभए पुनः आक्रमण सुरु हुने चेतावनी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दिएका छन्। यो द्वन्द्व सिद्धान्ततः गत अप्रिलदेखि युद्धविरामको अवस्थामा रहेको छ।

सयौँको सङ्ख्यामा म्यानप्याड्स प्राप्त भएपछि इरानको छोटो दूरीको हवाई प्रतिरक्षा हतियारको भण्डार उल्लेख्य रूपमा विस्तार हुनेछ र यसले चीनसँगको सैन्य सम्बन्ध थप गहिरो भएको देखाउनेछ। यद्यपि सम्झौतामा हस्ताक्षर भइसके पनि डेलिभरी तालिका, परिमाण र अन्य कार्यान्वयनका विवरणहरू अझै परिवर्तन हुन सक्ने चेतावनी स्रोतहरूले दिएका छन्।

सहमतिको योजनाअनुसार सुरुमा पश्चिमी चीनको उरुम्छीबाट हवाई मार्गमार्फत आपूर्ति गरिनेछ र त्यसपछि पाकिस्तान हुँदै इरान पुर्‍याइनेछ। तर यो ओसारपसार हवाई मार्गबाट हुन्छ वा सडक मार्गबाट भन्ने खुलाइएको छैन।

अर्कोतर्फ पाकिस्तानी सेनाको जनसम्पर्क विभाग (आईएसपीआर) ले भने यस खबरको खण्डन गरेको छ। आईएसपीआरले भनेको छ, ‘चीनबाट इरानमा हवाई प्रतिरक्षा हतियार आपूर्ति गर्न पाकिस्तान संलग्न रहेको अनुमान पूर्ण रूपमा मनगढन्ते र झुटो हो।’

चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयले पनि उक्त प्रतिवेदन निराधार रहेको प्रतिक्रिया दिएको छ। चिनियाँ परराष्ट्र मन्त्रालयले भनेको छ, ‘सम्बन्धित प्रतिवेदनहरू पूर्ण रूपमा निराधार छन्। चीनले लगातार शान्ति प्रवर्द्धन र द्वन्द्व अन्त्यका लागि भूमिका खेल्दै आएको छ।’

विगत दुई दशकमा इरानले मिसाइल, ड्रोन र राडारमा ठूलो लगानी गरे पनि सैन्य विज्ञहरूका अनुसार पोर्टेबल एयर डिफेन्स सिस्टमहरूलाई द्रुत रूपमा फैलाउन सकिन्छ। साना टोलीहरूले सञ्चालन गर्न सक्ने र बारम्बार स्थानान्तरण गर्न सकिने भएकाले यस्ता हतियारहरू बढी सुरक्षित मानिन्छन्।

‘क्युडब्ल्यु-१२’ र ‘एफएन-१६’ काँधमा राखेर हानिने र इन्फ्रारेडद्वारा निर्देशित हुने सतहदेखि हवामा प्रहार गर्ने मिसाइल प्रणाली हुन्। यिनीहरू कम उचाइमा उड्ने विमान, हेलिकप्टर र ड्रोनहरूलाई खसाल्न डिजाइन गरिएका छन्। यिनको गतिशीलताका कारण सैन्य क्षेत्र, ऊर्जा पूर्वाधार र अन्य संवेदनशील स्थलहरूमा तुरुन्तै तैनाथ गर्न सकिन्छ।

रोयटर्स