कुवेतमा आप्रवासी श्रमिकका लागि छुट्टै ‘वर्कर्स सिटी’ बन्दै, आवास व्यवस्थापनमा नयाँ मोडलको प्रस्ताव
आप्रवासन
कुवेतमा आप्रवासी श्रमिकको आवास व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउन ‘वर्कर्स सिटी’ अवधारणालाई अघि बढाउने विषयमा पुनः बहस सुरु भएको छ। विज्ञहरूले यस्ता शहरलाई केवल श्रमिक बस्ने आवासीय क्षेत्रका रूपमा नभई स्वास्थ्य, सुरक्षा, यातायात, सेवा तथा श्रम व्यवस्थापनलाई समेत समेटिएको एकीकृत प्रणालीका रूपमा विकास गर्नुपर्ने बताएका छन्।
राष्ट्रिय अखण्डता केन्द्रका प्रमुख तथा पूर्व नगरपालिका परिषद् सदस्य हमुद अक्ला अल–एनेजीले एकीकृत श्रमिक शहर निर्माण गर्नु अनौपचारिक तथा अव्यवस्थित श्रमिक आवासको समस्या समाधान गर्ने महत्वपूर्ण उपाय हुन सक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार यस्तो परियोजना सफल हुन आवाससँगै सार्वजनिक स्वास्थ्य, अग्नि सुरक्षा, आवश्यक सेवा, यातायात र व्यावसायिक व्यवस्थापन अनिवार्य हुनुपर्छ।
उनका अनुसार श्रमिक शहरमा बसोबास गर्ने कामदार, उनीहरूका रोजगारदाता, कार्यस्थल र आवासको विवरणलाई एउटै तथ्यांक प्रणालीसँग जोड्न सकिएमा श्रमिकको अवस्था अनुगमन गर्न सहज हुनेछ। यसले सुरक्षा, नगरपालिका तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी उल्लंघन नियन्त्रण गर्न पनि सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अल–एनेजीका अनुसार कुवेतको नगरपालिका परिषद्मा आफू सदस्य रहेका बेला पनि श्रमिक शहर निर्माणका लागि सम्भावित स्थान पहिचान गर्ने विषयमा छलफल र कार्यशाला भएका थिए। त्यसैले अहिलेको अवधारणा पूर्ण रूपमा नयाँ नभई यसअघि उठिसकेको योजनालाई व्यवस्थित रूपमा अघि बढाउने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ।
उनले श्रमिक शहरको निर्माण, व्यवस्थापन र सञ्चालनमा निजी क्षेत्रलाई समेत सहभागी गराउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। सरकारी परियोजना सञ्चालन गर्ने ठेकेदार कम्पनीलाई आफ्ना श्रमिकका लागि आवश्यक आवासको व्यवस्था गर्न बाध्य बनाउने विषय पनि उनले अघि सारेका छन्।
घरजग्गा अनुसन्धानकर्ता अब्दुलरहमान अल–हुसैनानले भने श्रमिक शहरलाई केवल नयाँ आवासीय भवन निर्माणको परियोजनाका रूपमा हेर्न नहुने बताएका छन्। उनका अनुसार सरकारले यसलाई श्रम बजार व्यवस्थापन, अनौपचारिक आवास हटाउने र राज्यका लागि दीर्घकालीन आम्दानी सिर्जना गर्ने आर्थिक तथा लगानी मोडलका रूपमा विकास गर्नुपर्नेछ।
कुवेतमा ठूलो संख्यामा नेपालीसहित विभिन्न देशका आप्रवासी श्रमिक कार्यरत रहेकाले यस्तो व्यवस्था कार्यान्वयन भए श्रमिकको बसोबास, यातायात, स्वास्थ्य तथा सुरक्षा व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पर्न सक्छ। विशेषगरी अहिले विभिन्न क्षेत्रमा रहेका अनौपचारिक श्रमिक आवासलाई व्यवस्थित आवासीय संरचनामा स्थानान्तरण गर्ने प्रयासले श्रमिकको दैनिक जीवन र रोजगार व्यवस्थापनमा परिवर्तन ल्याउन सक्ने देखिन्छ।
तर ‘वर्कर्स सिटी’ निर्माण मात्र पर्याप्त नहुने विज्ञहरूको धारणा छ। आवासको गुणस्तर, भाडा, रोजगारदाताको जिम्मेवारी, यातायातको पहुँच, स्वास्थ्य सेवा, अग्नि सुरक्षा तथा श्रमिकको आधारभूत अधिकार सुनिश्चित हुने गरी स्पष्ट मापदण्ड र प्रभावकारी अनुगमन आवश्यक हुनेछ।
कुवेतमा श्रमिक आवासलाई व्यवस्थित गर्ने बहस तीव्र भइरहेका बेला ‘वर्कर्स सिटी’ अवधारणाले आगामी दिनमा आप्रवासी श्रमिकको आवास व्यवस्थापनको स्वरूप नै परिवर्तन गर्न सक्ने सम्भावना देखिएको छ।
