अस्ट्रेलियामा विद्यार्थीको आकर्षण ६ महिनामै घट्यो, महँगो भिसा र कडा नियमले अमेरिका–बेलायततर्फ आकर्षण बढ्दै

अस्ट्रेलिया वैदेशिक अध्ययनका लागि विद्यार्थीको रोजाइमा पर्दै आएको प्रमुख गन्तव्यमध्ये एक भए पनि पछिल्लो समय त्यहाँ अध्ययन गर्न चाहने अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीको आकर्षण तीव्र रूपमा घटेको छ। भिसासम्बन्धी नियममा बारम्बार परिवर्तन, आवेदन शुल्कमा भएको वृद्धि र भिसा अस्वीकृतिको बढ्दो दरका कारण विद्यार्थीहरूले अमेरिका, बेलायत र क्यानडाजस्ता वैकल्पिक गन्तव्यलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्।

अस्ट्रेलियाको समाचार संस्था SBS News ले एसोसिएटेड प्रेससँग आबद्ध एएपीको समाचारलाई उद्धृत गर्दै २८ अक्टोबर २०२६ मा प्रकाशित गरेको विवरणअनुसार, पछिल्लो छ महिनामै अस्ट्रेलियालाई आफ्नो पहिलो अध्ययन गन्तव्यका रूपमा रोज्ने सम्भावित विद्यार्थीको अनुपात उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। IDP Education को नयाँ तथ्यांकअनुसार, अहिले चारमध्ये एकभन्दा कम सम्भावित विद्यार्थीले अस्ट्रेलियालाई आफ्नो पहिलो रोजाइमा राखेका छन्। छ महिनाअघि भने तीनमध्ये एकभन्दा बढी विद्यार्थीको पहिलो रोजाइ अस्ट्रेलिया थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी आकर्षित गर्न विश्वभर प्रतिस्पर्धा बढिरहेका बेला अस्ट्रेलियामा विद्यार्थी भिसासम्बन्धी नीति कडा बनाइनु र नियममा अनिश्चितता बढ्नुले यसको आकर्षण कमजोर बनाएको प्रतिवेदनले देखाएको छ। विद्यार्थीहरूले विदेशमा अध्ययन गर्ने निर्णय गर्दा शैक्षिक गुणस्तर र विश्वविद्यालयको प्रतिष्ठासँगै भिसा पाउने सम्भावना, अध्ययन खर्च, बसोबासको लागत र पढाइपछि रोजगारीको अवसरलाई पनि महत्त्व दिन थालेका छन्।

भिसा नियममा कडाइ र शुल्क वृद्धिको असर

अस्ट्रेलियामा आप्रवासनसम्बन्धी नीतिलाई लिएर राजनीतिक बहस चर्किरहेका बेला सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीको आवागमन व्यवस्थापन गर्न विभिन्न प्रतिबन्धात्मक व्यवस्था अघि सारेको छ। अगस्टमा घोषणा गरिएका परिवर्तनअनुसार, उच्च शिक्षाका लागि अस्ट्रेलिया जाने विदेशी विद्यार्थीले आफ्नो परिवारका सदस्यलाई सँगै लैजान पाउने सुविधामा रोक लगाउने र शैक्षिक संस्था परिवर्तन गर्न चाहने विद्यार्थीका लागि थप सर्त लागू गर्ने नीति अघि बढाइएको छ।

नयाँ व्यवस्थाले विद्यार्थीलाई आफूले रोजेको विश्वविद्यालय वा शैक्षिक संस्थामा अध्ययन जारी राख्ने योजनासमेत प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता बढाएको छ। विशेषगरी अध्ययनसँगै परिवारलाई पनि अस्ट्रेलिया लैजाने योजना बनाएका विद्यार्थीका लागि यस्तो नीतिले अस्ट्रेलियालाई कम आकर्षक बनाउन सक्छ।

यससँगै विद्यार्थी भिसाको आवेदन शुल्क पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। जुलाईमा स्नातक तहका विद्यार्थीका लागि भिसा आवेदन शुल्क २ हजार ५०० अस्ट्रेलियन डलर र स्नातकोत्तर तहका विद्यार्थीका लागि ५ हजार ७५० अस्ट्रेलियन डलर पुगेको समाचारमा उल्लेख छ। यसले अस्ट्रेलियालाई विद्यार्थी भिसा आवेदनका हिसाबले विश्वकै महँगो गन्तव्यमध्ये एक बनाएको छ।

विद्यार्थीले विश्वविद्यालयको शुल्क, आवास, खाना, यातायात, स्वास्थ्य बिमा र अन्य दैनिक खर्चका अतिरिक्त भिसा आवेदनमै ठूलो रकम खर्च गर्नुपर्ने भएपछि अस्ट्रेलियामा अध्ययन गर्ने निर्णय आर्थिक रूपमा थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

भिसा अस्वीकृति दर १० वर्षयताकै उच्च

अस्ट्रेलियाको विद्यार्थी भिसा प्रणालीमा कडाइ बढेसँगै आवेदन अस्वीकृत हुने दरसमेत उच्च बनेको छ। समाचारअनुसार, अघिल्लो महिना विद्यार्थी भिसा अस्वीकृति दर २४.६ प्रतिशत पुगेको थियो। एक दशकअघि यो दर ७.९ प्रतिशत मात्रै थियो।

यसले अस्ट्रेलियामा अध्ययन गर्न चाहने विद्यार्थीका लागि भिसा पाउने निश्चितता कमजोर बन्दै गएको संकेत गर्छ। विद्यार्थीले विश्वविद्यालयमा भर्ना पाइसकेपछि पनि भिसा अस्वीकृत हुन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राखेर अध्ययन गन्तव्य छनोट गर्न थालेका छन्।

IDP Education का प्रमुख साझेदार अधिकृत साइमन एम्मेटका अनुसार, भिसासम्बन्धी नियममा निरन्तर परिवर्तन र अनिश्चितताले विद्यार्थीको निर्णयमा प्रभाव पारिरहेको छ। उनका अनुसार, विश्वका उत्कृष्ट विद्यार्थीहरूसँग अध्ययनका लागि धेरै विकल्प छन् र कुनै एउटा देशप्रति विश्वास घटेपछि उनीहरूलाई पुनः त्यही गन्तव्यतर्फ आकर्षित गर्न कठिन हुन सक्छ।

उनले क्यानडाको उदाहरण दिँदै अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीको संख्या घटाउने उद्देश्यले अत्यधिक कडाइ गर्दा त्यसको दीर्घकालीन असर पर्न सक्ने चेतावनीसमेत दिएका छन्। कडा आप्रवासन नीतिपछि क्यानडामा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी भर्ना २९ प्रतिशतले घटेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

अमेरिका, बेलायत र क्यानडातर्फ बढ्दै आकर्षण

अस्ट्रेलियाको आकर्षण घटिरहेका बेला अमेरिका, बेलायत र क्यानडाले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीको रोजाइमा आफ्नो स्थान बलियो बनाउँदै लगेका छन्। IDP Education को पछिल्लो सर्वेक्षणले विद्यार्थीहरू अस्ट्रेलियाको विकल्प खोज्न थालेको देखाएको छ।

सर्वेक्षणसम्बन्धी विस्तृत विवरणअनुसार, अस्ट्रेलियालाई पहिलो अध्ययन गन्तव्य मान्ने विद्यार्थीको अनुपात ६ महिनाअघि ३१ प्रतिशत रहेकोमा घटेर २४ प्रतिशतमा पुगेको छ। यही अवधिमा बेलायतलाई पहिलो रोजाइ मान्ने विद्यार्थीको अनुपात १९ प्रतिशतबाट बढेर २१ प्रतिशत पुगेको छ। अमेरिकाको हकमा यस्तो अनुपात १४ प्रतिशतबाट बढेर २१ प्रतिशत पुगेको छ। यी तथ्यांकले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी आकर्षित गर्ने प्रतिस्पर्धामा अस्ट्रेलियाले चुनौती सामना गरिरहेको देखाउँछन्।

विद्यार्थीले गन्तव्य छनोट गर्दा भिसा प्रक्रिया सहज हुने, अध्ययन खर्च धान्न सकिने र पढाइपछि रोजगारीका अवसर उपलब्ध हुने देशलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। त्यसैले भिसा नीति र लागतमा देखिएको परिवर्तनले विद्यार्थीको रोजाइमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ।

अस्ट्रेलियामै रहेका विद्यार्थी पनि समस्यामा

अस्ट्रेलियामा अध्ययन गरिरहेका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीले समेत अपेक्षाअनुसारको अनुभव पाउन नसकेको प्रतिवेदनले देखाएको छ। IDP Education को अध्ययनअनुसार, अस्ट्रेलियामा रहेका झन्डै आधा विद्यार्थीले पार्टटाइम काम वा स्नातकोत्तरपछिको रोजगारी खोज्नु अपेक्षाभन्दा कठिन भएको बताएका छन्।

त्यस्तै, तीनमध्ये एकभन्दा बढी विद्यार्थीले जीवनयापनको खर्च धान्न कठिनाइ भएको बताएका छन्। यसले अस्ट्रेलियामा अध्ययन गर्न जाने निर्णय गर्दा शैक्षिक अवसरसँगै वास्तविक जीवनयापनको लागत र काम पाउने सम्भावनालाई पनि गम्भीरतापूर्वक विचार गर्नुपर्ने देखाउँछ।

विद्यार्थीका लागि अध्ययन खर्च जुटाउन पार्टटाइम काम महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। तर काम पाउन कठिन हुँदा वा दैनिक खर्च बढ्दा उनीहरूको आर्थिक योजना प्रभावित हुन सक्छ। यस्तो परिस्थितिले नयाँ विद्यार्थीलाई अस्ट्रेलिया जानुअघि थप सावधानी अपनाउन प्रेरित गरिरहेको छ।

नेपाली विद्यार्थीका लागि के अर्थ राख्छ?

अस्ट्रेलिया नेपाली विद्यार्थीको पनि प्रमुख शैक्षिक गन्तव्य हो। अस्ट्रेलिया सरकारको शिक्षा विभागले सार्वजनिक गरेको सन् २०२६ अगस्टसम्मको तथ्यांकअनुसार, उक्त वर्षको सुरुदेखि अगस्टसम्म अस्ट्रेलियामा अध्ययन गरेका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीमध्ये नेपाली विद्यार्थीको हिस्सा ९ प्रतिशत थियो। चीन र भारतपछि नेपाल पनि अस्ट्रेलियामा विद्यार्थी पठाउने प्रमुख देशमध्ये पर्छ।

यसैले अस्ट्रेलियाको विद्यार्थी भिसा नीति, आवेदन शुल्क र भिसा स्वीकृति प्रक्रियामा हुने परिवर्तनले नेपाली विद्यार्थीको विदेश अध्ययन योजनामा पनि असर पार्न सक्छ। विशेषगरी अध्ययनका लागि ठूलो रकम ऋण लिएर जाने, पढाइसँगै काम गरेर खर्च जुटाउने वा परिवारका सदस्यलाई समेत अस्ट्रेलिया लैजाने योजना बनाएका विद्यार्थीले आफ्नो आर्थिक तथा शैक्षिक योजना पुनः मूल्यांकन गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

तर अस्ट्रेलियाप्रतिको आकर्षण घट्नुको अर्थ नेपाली विद्यार्थीका लागि त्यहाँ अध्ययन गर्ने अवसर समाप्त हुनु होइन। उपलब्ध तथ्यांकले सम्भावित विद्यार्थीको पहिलो रोजाइ परिवर्तन भइरहेको देखाउँछ; यसले सबै विद्यार्थीले अस्ट्रेलिया जान छाडेको वा सबै नेपाली आवेदकको भिसा अस्वीकृत भइरहेको भन्ने प्रमाण दिँदैन।

त्यसैले नेपाली विद्यार्थीले विदेश अध्ययनका लागि निर्णय गर्नुअघि सम्बन्धित विश्वविद्यालयको भर्ना सर्त, पछिल्लो भिसा नियम, आवेदन शुल्क, बसोबासको अनुमानित खर्च र अध्ययनपछि उपलब्ध हुन सक्ने अवसरबारे आधिकारिक स्रोतबाट जानकारी लिनु आवश्यक देखिन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी आकर्षित गर्ने प्रतिस्पर्धामा अस्ट्रेलियाका लागि अब चुनौती विद्यार्थीको संख्या नियन्त्रण गर्नु मात्रै नभई वास्तविक विद्यार्थीको विश्वास कायम राख्नु पनि बनेको छ। भिसा नीतिमा स्थिरता, स्पष्ट प्रक्रिया र खर्चको पूर्वानुमान गर्न सकिने वातावरण बनाउन नसके अस्ट्रेलियाले अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा बजारमा आफ्नो आकर्षण जोगाउन थप कठिनाइ सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ।