इजरायल चुनाव : सरकार कहिले बन्ला, कसले गर्ला नेतृत्व?
आप्रवासन
अक्टोबर २७ मा भएको संसदीय निर्वाचनपछि इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले आफ्नो गठबन्धनको संसदीय बहुमत गुमाएका छन्।
तर, नेतान्याहुको विरोध गर्ने यहुदी पार्टीहरूको गठबन्धन पनि १२० सिटको नेसेट (संसद्) मा बहुमत ल्याउन असफल भएको छ। यसले गर्दा इजरायललाई नयाँ सरकार गठनको स्पष्ट बाटो मिलेको छैन।
इजरायलका विभिन्न गुटहरूले सम्भावित शासकीय व्यवस्थाहरूको मूल्यांकन गर्दा अब हप्तौंसम्म राजनीतिक खिचातानी हुने सम्भावना छ। यसमा प्रतिस्पर्धी गुटहरूलाई सँगै ल्याउने राष्ट्रिय सहमतिको सरकार वा बाहिरी समर्थनमा निर्भर अल्पमतको सरकार जस्ता विकल्पहरू पर्छन्। उनीहरू कुनै सहमतिमा पुग्न असफल भएमा, इजरायल फेरि चुनावमा जान सक्छ।
तपाईँले जान्नैपर्ने कुराहरू यसप्रकार छन्:
इजरायलको निर्वाचनको अन्तिम नतिजा कस्तो छ?
नेतान्याहु समर्थक गठबन्धनले ५३ सिट जितेको छ:
लिकुड – २७
- युनाइटेड टोराह जुडाइजम – ७
- ओट्ज्मा येहुदित – ७
- शास – ६
- रिलिजियस जायोनिजम – ६
नेतान्याहुको विरोध गर्ने यहुदी पार्टीहरूको गठबन्धनले ४८ सिट जितेको छ:
- यासार – २१
- बियाचाद – १२
- द डेमोक्र्याट्स – ८
- इजरायल बेतेनु – ७
अरब नेतृत्वका पार्टीहरूले १९ सिट जितेका छन्:
- जोइन्ट लिस्ट – ११
- राआम – ८
यसबाट कुनै पनि गठबन्धनले नेसेटमा बहुमतका लागि आवश्यक ६१ सिट पुर्याउन सकेका छैनन्। यसको अर्थ नयाँ सरकार बनाउन केही पार्टीहरूले अर्को गठबन्धनसँग मिल्नुपर्ने वा समीकरण परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ।
- अब के हुन्छ?
इजरायलको निर्वाचन नतिजा आधिकारिक रूपमा प्रमाणित गरी नोभेम्बर ४ सम्ममा राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगसमक्ष प्रस्तुत गरिसक्नुपर्नेछ। नयाँ नेसेटलाई नोभेम्बर १० मा शपथ ग्रहण गराउने कार्यक्रम छ।
हर्जोगले नोभेम्बर ११ सम्ममा निर्वाचित कुनै एक सांसदलाई नयाँ सरकार गठनको जिम्मेवारी दिनुपर्नेछ। पार्टीका नेताहरूको सल्लाह लिएर गठबन्धन बनाउन सक्ने सबैभन्दा बलियो सम्भावना भएको उम्मेदवारलाई उनले छनोट गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
हर्जोगबाट जिम्मेवारी पाएको उम्मेदवारसँग गठबन्धन बनाउन २८ दिनको समय हुनेछ, जसलाई आवश्यकता परे १४ दिन थप गर्न सकिनेछ।
- हर्जोगले सरकार बनाउन पहिलोपटक कसलाई मनोनयन गर्लान्?
उनले यस विषयमा अहिलेसम्म केही खुलाएका छैनन्, तर सबैभन्दा सम्भावित उम्मेदवारहरू नेतान्याहु वा इजरायली सेनाका पूर्वप्रमुख गादी आइजेनकोट हुन्। आइजेनकोटको यासार पार्टीले विपक्षी गठबन्धनमा सबैभन्दा धेरै मत प्राप्त गरेको छ।
इजरायलको येदिओथ अह्रोनोथ मिडियाका अनुसार नेतान्याहुलाई सत्ताबाट हटाउने प्रयासमा केही अरब नेतृत्वका पार्टीहरूले आइजेनकोटलाई समर्थन गर्ने विचार गरिरहेका छन्। यसकारण नेतान्याहुभन्दा आइजेनकोटको सम्भावना बलियो हुन सक्छ।
राष्ट्रपति हर्जोगले इजरायली राजनीतिज्ञहरूलाई कठोर दलीय अडानबाट पछि हटेर नयाँ सरकार गठन गर्न र दोस्रो चरणको निर्वाचन टार्न ‘रचनात्मक समाधान’ खोज्न आग्रह गरेका छन्।
चुनावअघि हर्जोगले देशलाई अर्को निर्वाचनको चक्रबाट बचाउन आफूले सक्दो प्रयास गर्ने बताएका थिए। यसका लागि प्रतिस्पर्धीहरू नेतान्याहु र आइजेनकोटलाई सँगै ल्याएर राष्ट्रिय सहमतिको सरकार बनाउन दबाब दिनु परे पनि आफू पछि नहट्ने उनको भनाइ थियो।
- के विपक्षी गठबन्धन अरब नेतृत्वका पार्टीहरूसँग मिल्न सक्छ?
यो अझै स्पष्ट छैन। आइजेनकोट र अन्य विपक्षी नेताहरूले यसअघि नै अरब नेतृत्वका पार्टीहरूसँग सहकार्य गर्ने सम्भावनालाई अस्वीकार गरेका थिए।
यद्यपि, पूर्वप्रधानमन्त्री एहुद बाराकले उनीहरूले ‘आफ्नो मनसाय बदल्न सक्ने’ विश्वास व्यक्त गर्दै नेतान्याहु पनि उनीहरूको ठाउँमा भएको भए त्यही नै गर्ने थिए भन्ने तर्क गरेका छन्।
‘यदि नेतान्याहुलाई यस्तै समस्या परेको भए उनले राआम पार्टीका नेता मन्सुर अब्बासलाई तुरुन्तै आमन्त्रण गरेर गृहमन्त्रीको जिम्मेवारी दिने थिए,’ बाराकले शुक्रबार फ्रान्स २४ सँग भने।
इजरायलको च्यानल १२ का अनुसार अब्बास आफैंले विपक्षी खेमासँग काम गर्ने इच्छा देखाएका छन्। आइजेनकोटको सर्त आफ्नो पार्टीका लागि बाधक नबन्ने उनको भनाइ छ।
अरब नेतृत्वको जोइन्ट लिस्टका युसेफ जबारिनले पनि आफ्नो पार्टी ‘नेतान्याहु सरकारलाई सत्ताच्युत गर्न’ तयार रहेको बताएका छन्। ‘परिवर्तन यहुदी-अरब साझेदारीबाट आउँछ, एउटा साँचो र समान साझेदारी,’ उनले एक्समा लेखेका छन्।
अरब नेतृत्वका पार्टीहरू औपचारिक रूपमा विपक्षी गठबन्धनमा सामेल नभए पनि, उनीहरूले बाहिरबाटै नेसेटमा विश्वासको मत पारित गर्न मद्दत गरेर सरकारलाई समर्थन गर्न सक्छन्।
इजरायली नागरिक समाज समूह जाजिमका सह-संस्थापक रालुका गानियाले अल जजिरासँग कुरा गर्दै विपक्षी गठबन्धन र इजरायलका प्यालेस्टिनी नागरिकहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने अरब नेतृत्वका पार्टीहरूबिचको गठबन्धन नै ‘समग्र इजरायली लोकतन्त्रका लागि अगाडि बढ्ने एकमात्र बाटो’ रहेको बताए।
- कसैले पनि सरकार बनाउन सकेन भने के हुन्छ?
हर्जोगले छनोट गरेका पहिलो उम्मेदवारले ४२ दिनभित्र सरकार बनाउन सकेनन् भने, इजरायली राष्ट्रपतिले अर्को कुनै सांसदलाई २८ दिनभित्र प्रयास गर्न आग्रह गर्ने विकल्प रहन्छ। यदि ती उम्मेदवार पनि असफल भएमा, नेसेटका बहुमत सदस्यहरूले तेस्रो उम्मेदवार प्रस्ताव गर्न सक्छन्। ती उम्मेदवारसँग सरकार बनाउने प्रयास गर्न अन्तिम १४ दिनको समय हुनेछ।
कम्तीमा ६१ सिट भएको गठबन्धन नभए पनि कुनै उम्मेदवारले अरब नेतृत्वका पार्टीहरू लगायत साना पार्टीहरूको बाहिरी समर्थनमा अल्पमतको सरकार बनाउने प्रयास गर्न सक्छन्। त्यस्तै आलोपालो प्रधानमन्त्री हुने गरी शक्ति बाँडफाँटको सम्झौता पनि गर्न सक्छन्।
यीमध्ये कुनै पनि विकल्प सफल भएन र गतिरोध कायमै रह्यो भने, नेसेट औपचारिक रूपमा विघटन हुनेछ, र इजरायलीहरू अर्को चरणको निर्वाचनका लागि मतदान केन्द्रमा फर्किनेछन्। ती चुनावहरू ९० दिनभित्र आह्वान गरिसक्नुपर्नेछ।
- यस बिचमा कसले सत्ता सम्हाल्छ?
नयाँ सरकार नबनेसम्म नेतान्याहु कामचलाउ प्रधानमन्त्रीको रूपमा रहिरहनेछन्।
प्रक्रिया लम्बिएमा इजरायलमा सबैभन्दा लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री बनेका नेतान्याहुलाई थप महिनौंसम्म सत्तामा रहने अवसर मिल्नेछ। अन्त्यमा उनी आगामी सत्तारुढ गठबन्धनको हिस्सा बन्न असफल भए पनि नयाँ सरकार नबन्दासम्म उनी त्यतिन्जेल पदमै रहनेछन्।
