इरानी आक्रमणमा साउदी अरबस्थित अमेरिकी हवाई बलको ई–३ सेन्ट्री विमान नष्ट हुँदा इरानबाट आउने खतराहरू पहिचान गर्ने अमेरिकी क्षमता प्रभावित हुनसक्ने चेतावनी विश्लेषकहरूले दिएका छन् ।

उक्त विमान प्रिन्स सुल्तान एयर बेसमा रहेको समयमा क्षतिग्रस्त भएको थियो । सीएनएनले प्राप्त गरेको भौगोलिक प्रमाणअनुसार विमानको पुच्छर टुक्रिएको छ र एडब्ल्यूएसीएस प्रणालीमा आधारभूत भूमिका खेल्ने यसको प्रमुख रोटेटिङ राडार डोम जमिनमा खसेको देखिएको छ ।

‘यो अमेरिकी निगरानी क्षमतामा गम्भीर धक्का हो । यसले लडाकु विमानहरू नियन्त्रण गर्ने, लक्ष्यमा पठाउने वा शत्रुको विमान र मिसाइल प्रणालीबाट जोगाउने क्षमतालाई असर गर्न सक्छ,’ पूर्व अमेरिकी वायुसेना कर्नेल तथा सीएनएनका सैन्य विश्लेषक सेड्रिक लाइटनले भने ।

एडब्ल्यूएसीएसले एक लाख २० हजार वर्ग माइल क्षेत्र निगरानी गर्न सक्छ र यसले दशकौँदेखि अमेरिकी सेनाका लागि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । १७ वटा ई–३ विमानको अमेरिकी फ्लीट र यसको प्रयोगको अनुभवलाई विश्लेषकहरूले वासिङ्टनको मुख्य फाइदाका रूपमा मूल्यांकन गरेका छन् ।

सामाजिक सञ्जालमा विमान नष्ट भएका तस्बिरहरू देखिन थालेका छन् । सीएनएनले मार्च ११ का उपग्रह तस्बिरसँग मिलाएर ती तस्बिरहरूको स्थान पुष्टि गरेको छ । यस आक्रमणमा कम्तीमा १० जना अमेरिकी सैनिक घाइते भएका थिए । यस क्रममा कसैको मृत्यु भएको रिपोर्ट आएको छैन । साथै एक अमेरिकी ट्यांकर विमान पनि क्षतिग्रस्त भएको स्रोतहरूले बताएका छन् ।

ई–३ विमान आफैंमा शक्तिशाली हवाई कमाण्ड पोस्ट र निगरानी प्लेटफर्म हो । यसले एकै समयमा अन्य विमान, मिसाइल, ठूला ड्रोन वा रणभूमिमा रहेका ट्यांकरहरू समेत गरेर करिब ६०० लक्ष्य ट्र्याक गर्न सक्ने बताइएको छ । विमानभित्र कार्यरत कर्मचारीहरूले यो जानकारी कमाण्डर, समुद्री जहाज वा पेन्टागनमा रियल टाइममा पठाउन सक्छन् ।

एडब्ल्यूएसीएसमा कार्यरत कन्ट्रोलरहरूले आउँदै गरेका खतरालाई रोक्न इन्टरसेप्टर फाइटर जेट निर्देशित गर्ने, जमिनमा रहेका सैनिकलाई सहयोग गर्न आक्रमणकारी विमान पठाउने लगायतका काम गर्न सक्छन् । यसै महिना सेन्टर फर अ न्यू अमेरिकन सेक्युरिटीको एक प्रतिवेदनले एडब्ल्यूएसीएस विमानलाई रणभूमिको ‘क्वार्टरब्याक’ भनेको थियो । प्रतिवेदनले एडब्ल्यूएसीएसलाई आज र निकट भविष्यमा अमेरिकी सैन्य कारबाहीका लागि अपरिहार्य सम्पत्ति भनेको छ ।