नयाँ फाइबर–अप्टिक ड्रोनमार्फत युक्रेनका विद्युत् सबस्टेशनमा रुसी आक्रमण

 रुसले युक्रेनको अग्रपंक्तिनजिक रहेको सुमी क्षेत्रमा उच्च भोल्टेजका विद्युत् सबस्टेशनलाई निशाना बनाउन नयाँ प्रकारका साना फाइबर–अप्टिक ड्रोन प्रयोग गर्न थालेको खुलासा भएको छ। खुला स्रोतमा आधारित अनुसन्धान तथा रोयटर्सले पुष्टि गरेको विवरणअनुसार यी ड्रोनहरूले युक्रेनका विद्युतीय सुरक्षा प्रणाली र इलेक्ट्रोनिक अवरोधलाई छल्दै महत्वपूर्ण ऊर्जा पूर्वाधारमा क्षति पुर्‍याइरहेका छन्।

लन्डनस्थित अनुसन्धान संस्था सेन्टर फर इन्फर्मेसन रेजिलिएन्सले रुसी सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएका आक्रमणका भिडियोहरूको विश्लेषण गरी ती वास्तविक रहेको पुष्टि गरेको छ। रोयटर्सले पनि उक्त विश्लेषणलाई स्वतन्त्र रूपमा प्रमाणित गरेको जनाएको छ। युद्ध सुरु भएदेखि नै रुसले विशेषगरी अग्रपंक्तिका युक्रेनी क्षेत्रमा रहेका ऊर्जा पूर्वाधारमा लगातार क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण गर्दै आएको छ। त्यसको प्रतिकारस्वरूप युक्रेनले उच्च भोल्टेज ट्रान्सफर्मरलाई विशाल कङ्क्रिट संरचनाले ढाक्नुका साथै ड्रोन रोक्न विशेष सुरक्षा जालीसमेत जडान गरेको थियो।

युक्रेनका सीमावर्ती क्षेत्रमा ड्रोनको रेडियो सिग्नल अवरुद्ध गर्न शक्तिशाली इलेक्ट्रोनिक युद्ध प्रणाली पनि परिचालन गरिएको छ। तर फाइबर–अप्टिक केबलबाट सञ्चालन हुने साना फर्स्ट पर्सन भ्यु (एफपीभी) ड्रोन रेडियो सिग्नलमा निर्भर नहुने भएकाले तिनलाई इलेक्ट्रोनिक प्रणालीले रोक्न सक्दैन। फाइबर–अप्टिक तार नकटिएसम्म वा नचुँडिएसम्म ती ड्रोन लक्ष्यसम्म पुग्न सक्छन्।

सेन्टर फर इन्फर्मेसन रेजिलिएन्सका अनुसन्धानकर्ता जोशुआ स्क्रिभेनका अनुसार रुसी सेनाले पहिलो ड्रोन प्रयोग गरेर सुरक्षा जालीमा प्वाल बनाउने र त्यसपछि दोस्रो ड्रोनलाई त्यही प्वालबाट भित्र पठाएर मुख्य उपकरणमा आक्रमण गर्ने रणनीति अपनाएको छ। उनका अनुसार मे महिनादेखि यस्ता ड्रोनहरूले कङ्क्रिट संरचनाको वरिपरि घुम्दै हावापसार हुने साना प्वालबाट प्रवेश गरी सबस्टेशनभित्र रहेको अटो ट्रान्सफर्मरलाई निशाना बनाउन थालेका छन्।

किभस्थित ऊर्जा अनुसन्धान केन्द्रका प्रमुख ओलेक्सान्द्र खारचेन्कोका अनुसार ३३० किलोभोल्ट क्षमताको सबस्टेशनमा रहेको एउटा अटो ट्रान्सफर्मरको मूल्य करिब ३५ लाख अमेरिकी डलर बराबर हुन्छ। यस्तो उपकरण नष्ट भएपछि सम्पूर्ण ट्रान्सफर्मर प्रणाली नै बन्द हुन्छ र ठूलो क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति प्रभावित हुन्छ। सेन्टर फर इन्फर्मेसन रेजिलिएन्सले हालसम्म ३३० किलोभोल्टका कम्तीमा चारवटा उच्च सुरक्षा भएका सबस्टेशन र ११० किलोभोल्टका थप चारवटा सबस्टेशनमा यस्तै आक्रमण भएको पुष्टि गरेको छ।

डिपस्टेट नामक स्वतन्त्र युद्ध नक्सा विश्लेषण समूहका अनुसार आक्रमणमा परेका ३३० किलोभोल्ट सबस्टेशनहरू युद्धको अग्रपंक्तिबाट करिब १६ देखि २६ किलोमिटर दूरीमा रहेका छन्। यसले साना फाइबर–अप्टिक ड्रोनको सञ्चालन दूरी उल्लेखनीय रूपमा बढेको देखाएको विश्लेषण गरिएको छ। जोशुआ स्क्रिभेनका अनुसार युक्रेनले बनाएका कङ्क्रिट संरचनाले क्षेप्यास्त्र र शाहेद ड्रोनबाट केही सुरक्षा दिए पनि नयाँ साना ड्रोन ती संरचनाभित्र प्रवेश गर्न सफल भएका छन्। करिब दुई हजार अमेरिकी डलर लागत पर्ने यस्ता ड्रोनको प्रभाव अत्यन्त ठूलो रहेको उनले बताएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार यी आक्रमणहरू युक्रेनका विभिन्न क्षेत्रलाई राष्ट्रिय विद्युत् सञ्जालबाट अलग पारेर स्थानीय विद्युत् प्रणाली ध्वस्त बनाउने रुसी रणनीतिको हिस्सा हुन सक्छन्। सुमी क्षेत्र सन् २०२४ को गर्मीयामदेखि लगातार रुसी आक्रमणको केन्द्रमा रहेको छ। त्यही क्षेत्रबाट युक्रेनले रुसभित्र सैन्य अभियान सञ्चालन गरेको थियो। पछि युक्रेनी सेना पछि हटेपछि रुसले सुमी क्षेत्रमा आफ्नै आक्रमण तीव्र बनाएको थियो।

युक्रेनका रक्षामन्त्री मिखाइलो फेदोरोभले बुधबार सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार जुन महिनामा सुमीको सुरक्षा अवस्था थप बिग्रिएको छ। उनका अनुसार रुसको उद्देश्य सीमावर्ती क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई त्रसित बनाउनु र उनीहरूको दैनिक जीवन असह्य बनाउनु हो। यसअघि सन् २०२२ र २०२३ मा युक्रेनको विद्युत् सञ्जालमाथि भएका आक्रमणका घटनालाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतले रुसी सेनाका केही वरिष्ठ कमाण्डरविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरिसकेको छ। रुसले भने आफूले सर्वसाधारणलाई नभई केवल सैन्य प्रयोजनका लक्ष्यमा मात्र आक्रमण गर्ने गरेको दाबी गर्दै आएको छ।