कतारमा नेपालीलाई रोजगारीको ढोका खोल्ने ‘फादर अमिर’ शेख हमादको निधन
आप्रवासन
कतारका पूर्व अमिर तथा 'फादर अमिर' शेख हमाद बिन खलिफा अल थानीको ७४ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। कतारको अमिरी दिवानले आइतबार बिहान उनको निधन भएको औपचारिक घोषणा गरेको हो। निधनको कारण सार्वजनिक गरिएको छैन। कतार सरकारले उनको सम्मानमा देशभर तीन दिन राष्ट्रिय शोक घोषणा गर्दै राष्ट्रिय झण्डा आधा झुकाउने निर्णय गरेको छ।
शेख हमादको निधन कतारका लागि मात्र नभई वैदेशिक रोजगारीमा रहेका लाखौं नेपालीका लागि पनि भावनात्मक महत्वको विषय बनेको छ। उनको शासनकालमा कतारले तीव्र आर्थिक विकाससँगै विश्वव्यापी पूर्वाधार विस्तारको अभियान अघि बढायो, जसले नेपालीसहित दक्षिण एसियाली श्रमिकका लागि रोजगारीका अवसर उल्लेखनीय रूपमा बढाएको थियो।
शेख हमादले सन् १९९५ मा कतारको नेतृत्व सम्हालेपछि प्राकृतिक ग्यासको आयलाई उपयोग गर्दै देशलाई तीव्र आर्थिक विकासको बाटोमा अघि बढाएका थिए। उनको नेतृत्वमा सडक, विमानस्थल, बन्दरगाह, औद्योगिक क्षेत्र, ऊर्जा आयोजना, होटल तथा अन्य ठूला पूर्वाधार निर्माणले गति लियो। यही विकास अभियानका कारण नेपालबाट पनि ठूलो संख्यामा श्रमिक कतार जान थाले र कतार नेपाली श्रमिकको प्रमुख वैदेशिक रोजगार गन्तव्यका रूपमा स्थापित भयो।
उनकै शासनकालमा कतार एयरवेजलाई विश्वकै अग्रणी वायुसेवा कम्पनीमध्ये एक बनाउने, अल जजिरा समाचार सञ्जाल स्थापना गर्ने तथा कतारलाई अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीति र लगानीको केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने महत्वपूर्ण काम भएको मानिन्छ। सन् २०२२ को फिफा विश्वकप आयोजना गर्ने अधिकार कतारले प्राप्त गर्नु पनि उनको दूरदर्शी नीतिको परिणाम मानिन्छ।
नेपाल र कतारबीचको श्रम सम्बन्ध विस्तारमा पनि उनको योगदान महत्वपूर्ण मानिन्छ। पछिल्ला दुई दशकमा लाखौं नेपाली रोजगारीका लागि कतार पुगेका छन्। निर्माण, सुरक्षा, सेवा, होटल, यातायात, स्वास्थ्य तथा विभिन्न प्राविधिक क्षेत्रमा नेपाली श्रमिकले रोजगारी पाएका छन्। नेपाली अर्थतन्त्रमा कतारबाट आउने रेमिट्यान्सले समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आएको छ।
सन् २०१३ मा शेख हमादले स्वेच्छाले सत्ता आफ्ना छोरा तथा वर्तमान अमिर शेख तमिम बिन हमाद अल थानीलाई हस्तान्तरण गरेका थिए। मध्यपूर्वका राजतन्त्रहरूमा स्वेच्छाले सत्ता हस्तान्तरण गर्ने दुर्लभ निर्णयमध्ये यसलाई एक मानिन्छ। त्यसपछि पनि उनी 'फादर अमिर' का रूपमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा सम्मानित रहँदै आएका थिए।
शेख हमादको निधनप्रति विभिन्न देशका नेताहरूले श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेका छन्। भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उनलाई कतारलाई आधुनिक राष्ट्रका रूपमा स्थापित गर्ने दूरदर्शी नेता तथा भारतका असल मित्रका रूपमा स्मरण गरेका छन्।
श्रम तथा आप्रवासन क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार कतारको आर्थिक रूपान्तरणसँगै नेपाली श्रमिकका लागि खुलेका रोजगारीका अवसरले हजारौं नेपाली परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। त्यसैले शेख हमादको निधनलाई कतारको आधुनिक विकास यात्रासँगै नेपाली वैदेशिक रोजगारको इतिहाससँग जोडिएको एउटा महत्वपूर्ण अध्यायको अन्त्यका रूपमा पनि हेरिएको छ.
