एम्नेस्टीको प्रतिवेदन : गाजामा प्रयोग हुन सक्ने जोखिमबिच पनि भारतले इजरायललाई हतियार आपूर्ति जारी राख्यो

एम्नेस्टीले भारतले इजरायललाई हतियार आपूर्ति जारी राख्दा ती सामग्री प्यालेस्टिनी नागरिकविरुद्ध गाजामा भइरहेको नरसंहारमा प्रयोग हुन सक्ने जोखिमलाई बेवास्ता गर्न नहुने जनाएको छ ।

 भारतले इजरायललाई हतियार आपूर्ति जारी राखेको छ, यद्यपि ती हतियार गाजामा प्यालेस्टिनीविरुद्ध भइरहेको ‘नरसंहार’मा प्रयोग हुने ‘उच्च जोखिम’ रहेको एम्नेस्टी इन्टरनेसनलको एक प्रतिवेदनले जनाएको छ ।

बेलायतमा मुख्यालय रहेको मानवअधिकारवादी संस्था एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले बिहीबार अल जजिरासँग साझा गरेको प्रतिवेदनमा भारतले इजरायली रक्षा क्षेत्रमा ‘घनिष्ठ र लाभदायक साझेदारी’ निर्माण गरेको तथा इजरायली सेनाका सैन्य कारबाहीलाई सहयोग गर्ने आपूर्ति शृंखलामा महत्वपूर्ण योगदानकर्ता बनेको उल्लेख गरेको छ ।

‘इजरायललाई हतियार र गोलाबारुद आपूर्ति’ शीर्षकको प्रतिवेदनमा सन् २०२३ अक्टोबर ७ यता भारतबाट इजरायल पठाइएका हतियार, गोलाबारुद, तिनका पार्टपुर्जा तथा अन्य सामग्रीका २,५९६ वटा ढुवानीको विश्लेषण गरिएको जनाइएको छ । अक्टोबर ७, २०२३ मा इजरायलले गाजामा व्यापक सैन्य आक्रमण सुरु गरेको थियो ।

प्रतिवेदनअनुसार भारतीय कम्पनीहरूले इजरायली सैन्य आपूर्तिकर्तालाई कम्तीमा ३,९०,५१६ वटा साना हतियारका पार्टपुर्जा, ५,६४,९७० वटा विस्फोटक हतियारका पार्टपुर्जा तथा सैन्य सवारीसाधनका २९८ वटा कम्पोनेन्ट आपूर्ति गरेका छन् । एम्नेस्टीका अनुसार विस्फोटक हतियारका पार्टपुर्जामा ड्रोनका वारहेड र तोपका गोलाका खोलजस्ता सामग्री पनि समावेश छन् ।

संस्थाले व्यापारिक ढुवानीसम्बन्धी तथ्याङ्कको विश्लेषणबाट हतियार, गोलाबारुद, तिनका पार्टपुर्जा र कम्पोनेन्टहरू इजरायली कम्पनीहरूमा कसरी पठाइएका थिए भन्ने पत्ता लगाएको जनाएको छ । प्रतिवेदनमा ती इजरायली कम्पनीहरूले उक्त सामग्री इजरायली सेनालाई आपूर्ति गर्ने गरेको उल्लेख गरिएको छ ।

एम्नेस्टीले आफ्ना अनुसन्धानकर्ताले सम्भावित रूपमा नागरिक प्रयोजनका लागि पठाइएका सामग्रीलाई व्यवस्थित रूपमा अलग राखेको जनाएको छ । अनुसन्धानमा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त हार्मोनाइज्ड सिस्टम (एचएस) कोड ९३ र ८७१० अन्तर्गत वर्गीकृत भारतका हतियार, गोलाबारुद, तिनका पार्टपुर्जा तथा सहायक सामग्रीको निर्यात पहिचान गरिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

एम्नेस्टीका अनुसार भारत–इजरायल रक्षा सहकार्यले इजरायली सैन्य अभियानका लागि आवश्यक सामग्रीको आपूर्ति शृंखला निर्माणमा भारतको भूमिका महत्वपूर्ण बन्दै गएको देखाउँछ ।

प्रतिवेदनले गाजामा जारी युद्धका क्रममा इजरायली सेनालाई उपलब्ध गराइएका सामग्रीको सम्भावित प्रयोगबारे गम्भीर मानवअधिकारसम्बन्धी प्रश्न उठाएको छ । एम्नेस्टीले भारतले इजरायललाई हतियार आपूर्ति जारी राख्दा ती सामग्री प्यालेस्टिनी नागरिकविरुद्ध गाजामा भइरहेको ‘नरसंहार’मा प्रयोग हुन सक्ने जोखिमलाई बेवास्ता गर्न नहुने जनाएको छ ।