चर्किँदै इरान युद्ध, पश्चिम एसियामा थप सैन्य क्षमता बिस्तारको तयारीमा अमेरिका

पश्चिम एसियामा इरानसँगको युद्ध थप चर्किने संकेत देखिएका छन् । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले इरानमाथि सैन्य दबाब बढाउँदै गर्दा अमेरिकाले इरान आसपास तीनवटा विमानवाहक समूहसहित थप सैन्य शक्ति परिचालन गर्ने तयारी गरेको छ ।

यसैबिच स्ट्रेट अफ होर्मुजमा केही तेल ट्यांकरमाथि आक्रमण भएको इरानको दाबी र यमनमा हुथी विद्रोही विरुद्धको सैन्य गतिविधिले क्षेत्रीय तनाव थप बढाएको छ ।

श्रोतका अनुसार एक अमेरिकी अधिकारीले इरान वरपर तीनवटा विमानवाहक समूह परिचालनको तयारी भइरहेको बताएका छन् । तीमध्ये यूएसएस रुजभेल्ट पनि रहेको छ । यसका साथै दुईवटा ल्यान्डिङ समूहलाई समेत त्यस क्षेत्रमा पठाउने तयारी भइरहेको जनाइएको छ । यो कदमले इरानसँगको युद्धमा अमेरिकी सैन्य संलग्नता थप विस्तार हुन सक्ने संकेत दिएको छ ।

यसैबिच ट्रम्पले फ्लाईदुबई विमानसँग सम्बन्धित घटनामा इरानको संलग्नता पुष्टि भए त्यसको परिणाम गम्भीर हुने चेतावनी दिएका छन् । उनले इरान संलग्न भएको पाइएमा उसमाथि ‘धेरै कडा’ कारबाही हुने बताएका छन् । फ्लाईदुबई घटनालाई लिएर अमेरिकाले इरानमाथि थप सैन्य कदम चाल्न सक्ने आशंका बढेको छ ।

होर्मुजमा ट्यांकरमाथि आक्रमण

विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गमध्ये एक स्ट्रेट अफ होर्मुजमा पनि तनाव बढेको छ । इरानको पर्सियन गल्फ स्ट्रेट अथोरिटीले पछिल्ला दिनमा उक्त क्षेत्रमा केही तेल ट्यांकरमाथि आक्रमण भएको जनाएको छ । आक्रमणमा संयुक्त अरब इमिरेट्ससँग स्वामित्व वा चार्टर सम्बन्ध भएका तीनवटा ट्यांकरसमेत परेको इरानी सरकारी प्रसारक आईआरआईबीले जनाएको छ ।

अल रुबैस, सिनबाड र मर्सिन प्रोसपेरिटी नामका ट्यांकरले पछिल्ला दुई महिनामा धेरैपटक स्ट्रेट अफ होर्मुज पार गर्ने प्रयास गरेको इरानी पक्षले जनाएको छ । यी तीनवटै जहाज पर्सियन गल्फ स्ट्रेट अथोरिटीको पछिल्लो ‘आपत्ति नभएको’ सूचीमा समेत रहेको दाबी गरिएको छ ।

होर्मुजमा जहाजमाथि हुने कुनै पनि ठुलो स्तरको अवरोधले विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा असर पार्न सक्छ । त्यसैले यस क्षेत्रमा बढेको सैन्य तनाव केवल अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्वमा सीमित नरही अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र समुद्री सुरक्षासँग पनि जोडिएको छ ।

यमनमा पनि बढ्दै सैन्य गतिविधि

इरानसँग जोडिएको क्षेत्रीय तनावको अर्को महत्वपूर्ण मोर्चा यमन बनेको छ । हुथी विद्रोहीविरुद्ध लडिरहेको यमनको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त सरकारले थप जनशक्ति र स्रोत परिचालन गर्ने निर्णय कार्यान्वयन गर्न मन्त्रिपरिषद् बैठक गरेको छ ।

यमनका राष्ट्रपति नेतृत्वको परिषद्का प्रमुख रशाद अल–अलिमीले नागरिकहरूलाई आफ्नो क्षमताअनुसार योगदान गर्न आह्वान गरेका छन् । साथै हुथी लडाकुहरू सरकार पक्षमा आएमा आममाफी दिने प्रस्तावसमेत अघि सारेका छन् ।

साउदी अरबले यमन सरकारलाई सैन्य अभियानका क्रममा ५ करोड ९० लाख डलरको बजेट सहयोग स्वीकृत गरेको पनि यमन पक्षले जनाएको छ । यमन सरकार र हुथीबीचको संघर्ष तीव्र भइरहेका बेला यो सहयोग आएको हो ।

संयुक्त राष्ट्रसंघका यमनका विशेष दूत हान्स ग्रुन्डबर्गले ताइजमा बढेको हिंसाप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उनका अनुसार त्यहाँ मानवीय क्षति, पूर्वाधारमा क्षति र सडक बन्द भएका खबर आएका छन् । ताइज यमनको तेस्रो ठुलो सहर हो र पछिल्ला द्वन्द्वबाट विस्थापित धेरै मानिस त्यहाँ आश्रय लिइरहेका छन् । उनले सर्वसाधारण र नागरिक पूर्वाधारको सुरक्षा गर्न तथा मानवीय सहायता सुरक्षित रूपमा पुग्ने वातावरण बनाउन आह्वान गरेका छन् ।

यसैबिच अमेरिकाले इरानसँग जोडिएको वित्तीय सञ्जालमाथि नयाँ प्रतिबन्ध घोषणा गरेको छ । अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले सेप्टेम्बरमा इरानले ट्यांकरमा कुनै पनि कच्चा तेल नलोड गरेको दाबी गरेका छन् ।

यसरी इरानमाथि अमेरिकी सैन्य दबाब, होर्मुजमा बढ्दो समुद्री तनाव र यमनमा हुथीविरुद्ध तीव्र बन्दै गएको संघर्षले मध्यपूर्वको युद्ध बहुआयामिक बन्दै गएको देखिएको छ । क्षेत्रीय तनाव थप विस्तार भए त्यसको प्रभाव समुद्री सुरक्षा, ऊर्जा आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा समेत पर्न सक्ने अवस्था बनेको छ ।